257 Yıllık Mem û Zîn Yazması Kitaplaştırıldı: Van’dan Kültürel Miras Hamlesi

Mem û Zîn’in 257 yıllık nüshası gün yüzüne çıktı

Van Ticaret ve Sanayi Odası (Van TSO), bölgenin edebî ve kültürel mirasını gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla önemli bir çalışmayı hayata geçirdi. Ehmedê Xanî’nin kaleme aldığı Mem û Zîn eserinin tarihî bir el yazması nüshası, kapsamlı bir çalışmanın ardından kitap olarak yayımlandı.

Van TSO’da düzenlenen tanıtım programına oda yöneticileri, meclis üyeleri, akademisyenler, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, iş dünyasından isimler ve vatandaşlar katıldı.

Doç. Dr. Yakup Aykaç’ın editörlüğünde hazırlanan kitap, yalnızca eserin metnini değil, el yazmasının yüzyıllar boyunca geçirdiği tarihsel yolculuğu da okuyucularla buluşturuyor.

El yazmasının tarihi 1769’a uzanıyor

Kitabın editörü Doç. Dr. Yakup Aykaç, tanıtım programında yaptığı konuşmada el yazmasının tarihine ilişkin dikkat çekici bilgiler paylaştı.

Aykaç’ın aktardığı bilgilere göre nüsha, 1 Muharrem 1183 tarihinde, miladi takvimle 7 Mayıs 1769’da Selim isimli bir müstensih tarafından yazıya geçirildi. Tarihi belirlenebilen ve eksiksiz olarak günümüze ulaşan Mem û Zîn nüshaları arasında ikinci en eski örneklerden biri olarak değerlendirilen eser, araştırmacılar açısından önemli bir kaynak niteliği taşıyor.

El yazmasında bulunan mühürler, mülkiyet kayıtları ve sayfa kenarlarındaki notlar, nüshanın geçmişine ilişkin önemli ipuçları sunuyor. Bitlis çevresindeki tarihsel dolaşımına işaret eden kayıtlar, yazmanın farklı dönemlerde kimler tarafından kullanıldığına dair ayrıntılar içeriyor.

31 karakalem çizim dikkat çekiyor

Kitabın öne çıkan özelliklerinden biri, el yazmasının sayfa kenarlarında bulunan 31 karakalem çizim oldu.

Aykaç’ın verdiği bilgilere göre çizimler arasında Mem ile Mîr’in satranç oynadığı sahne ve hikâyedeki karakterlerden Bekir’in tasviri de bulunuyor.

Yazmanın kenarlarına yalnızca görseller değil, farklı edebî metinler de eklenmiş. Feqiyê Teyran’ın kasideleri ile Melayê Bateyî’nin şiirlerinin yer alması, nüshanın farklı dönemlerde nasıl okunduğunu ve kullanıldığını gösteren ayrıntılar arasında bulunuyor.

Metnin Latin harflerine aktarılması sırasında Kürtçenin ses yapısının, aruz ölçüsünün ve kenar notlarının dikkate alındığı belirtildi. Çalışmada, el yazmasının özgün özelliklerinin korunmasına önem verildiği ifade edildi.

Van TSO’dan kültürel miras vurgusu

Van TSO Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Takva, tanıtım programında yaptığı konuşmada çalışmanın sıradan bir kitap lansmanından öte anlam taşıdığını belirtti.

Mem û Zîn’in yalnızca bir aşk hikâyesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Takva, eserin insan, toplum, adalet, sevgi ve birlikte yaşama düşüncesi bakımından önemli bir edebî miras olduğunu vurguladı.

Ekonomik kalkınma ile kültürel değerlerin korunmasının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğine dikkat çeken Takva, ticaret, sanayi ve ihracatın geliştirilmesi kadar geçmişten kalan eserlerin gelecek kuşaklara aktarılmasının da önemli bir sorumluluk olduğunu dile getirdi.

Takva, Van’ın ticaret ve yatırımın yanı sıra kültürel birikimiyle de öne çıkan bir şehir olduğunu belirterek projede emeği bulunan akademisyenlere, araştırmacılara ve oda çalışanlarına teşekkür etti.

Kitap Türkçe okurlar için de hazırlandı

Çalışmanın editörlerinden Dr. Sami Çeliktaş da lansmanda kitabın hazırlanma sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Çeliktaş, Mela Mahmud-i Bazidî tarafından hazırlanan Mem û Zîn’in kısaltılmış düzyazı özetini Kürtçeden Türkçeye çevirdiğini belirtti. Bu bölümün, Türkçe okuyanların eserin olay örgüsünü ve karakterlerini daha rahat takip etmesine yardımcı olması amaçlanıyor.

Çeliktaş, eserin edebî değerinin yanı sıra toplumsal hafıza açısından da önemli olduğunu ifade ederek yeni baskının araştırmacılar ve kültür meraklıları için değerli bir kaynak olacağını söyledi.

Programda söz alan görsel ve sanatsal danışman Prof. Dr. Mahir Taha da kültürel mirasın korunmasının, bölgenin tarihine ve düşünsel birikimine daha yakından bakılması açısından önem taşıdığını dile getirdi.

257 yıllık miras gelecek kuşaklara aktarılacak

Doç. Dr. Yakup Aykaç, Dr. Sami Çeliktaş, Dr. Yusuf Baluken ve Prof. Dr. Mahir Taha’nın da aralarında bulunduğu akademik ekibin katkılarıyla hazırlanan kitap, tanıtım programının sonunda katılımcılara hediye edildi.

Yaklaşık 257 yıllık el yazmasının kitaplaştırılmasıyla Mem û Zîn’in tarihsel serüveninin daha geniş bir okuyucu kitlesine ulaştırılması hedefleniyor. Çalışmanın, Van ve çevresinin kültürel hafızasına yönelik araştırmalara da katkı sunması bekleniyor.

Editör notu: Yüzyıllar öncesinden günümüze ulaşan bir el yazmasının yeniden okuyucuyla buluşturulması, kültürel mirasın korunması açısından önemli bir adım. Bu tür çalışmaların kalıcı değer kazanması ise eserlerin yalnızca yayımlanmasıyla değil, yeni kuşaklar tarafından okunması ve araştırılmasıyla mümkün olacak.